« Terug naar de blog

Long Read: Hoe maak je een financieel plan als start-up?

December 5, 2018

Het financieel plan: niet het favoriete onderwerp van de gemiddelde start-up founder. Niettemin is zo’n plan erg belangrijk. Het toont de financiële staat van je onderneming en waar je naartoe wil. En dat is cruciaal voor allerhande betrokkenen, van je mede-oprichters tot je investeerders. Daarom geven we hier onze Birdhouse-tips over hoe je als start-up een financieel plan maakt.

Je financieel plan als spiegel

Een spiegel is de beste metafoor voor een financieel plan. Zo’n plan weerspiegelt namelijk een aantal elementen van je start-up voor verschillende betrokkenen.

Hoe?:

  1. Een financieel weerspiegelt je start-up. Het toont je visie, strategie, ambitie en wat je al bereikte. Het presenteert wat je al deed, wat je kan doen en wat je wil doen.
  2. Een financieel plan weerspiegelt je start-up voor de founders. Een financieel plan opstellen dwingt oprichters om realistisch na te denken over hun bedrijf, en het helpt hen om snel beslissingen te maken. Daarnaast moet je als start-up veel assumpties maken, over bijvoorbeeld je klanten of je kosten, en een financieel plan dwingt je om die kritisch te bekijken.
  3. Ten slotte reflecteert een financieel plan de staat van een start-up aan investeerders, en wat ze ervan mogen verwachten in de toekomst. Zo toont het de noden van de start-up, maar ook hoe je financiële model eruit ziet. Het weerspiegelt tenslotte je financiële kennis naar investeerders, en het toont waar je nog hulp kan gebruiken (waarvan je niet bang moet zijn om die te vragen).

Verkeerd, out-of-date en optimistisch

Niettemin is het geen onfeilbaar instrument. Het heeft ook beperkingen die je moet inzien, zeker als start-up. Opnieuw kan je die beperkingen in drie elementen onderverdelen:

  1. Een financieel plan is altijd verkeerd, want je business verandert  constant. Je planning en timing kunnen daarom erg plots verschuiven.
  2. Een financieel plan is altijd out-of-date, omdat start-ups, zeker in de vroege fasen, vaak snel een pivot of verandering van business model moeten maken.
  3. Een financieel plan is altijd optimistisch, omdat je als start-up nu eenmaal snel moet schalen. En daar komt een graad van optimisme bij kijken. Bijna elk vroeg financieel plan zal bijvoorbeeld omzet overschatten en kosten onderschatten.

Dat betekent uiteraard niet dat een financieel plan nutteloos is. Het is een cruciaal instrument om de resultaten van je start-up in te schatten. Maar zelfs wanneer het niet 100% juist is zal het nog steeds als spiegel dienen voor verschillende factoren om je start-up beter te begrijpen. Stakeholders zoals investeerders weten trouwens dat je financiële plan niet feilloos is. Het is vooral belangrijk omdat het je dwingt een voorspelling te maken, en zelfs wanneer die niet juist is toont het iets over je bedrijf.

Hoe maak je een financieel plan?

Maar hoe maak je een financieel plan? De basis is relatief simpel, en bestaat uit twee elementen:

  • omzet
  • kosten

In je financieel plan zoek je beiden uit, en projecteer je ze over een gekozen periode van tijd, bijvoorbeeld een maand, een kwartaal of een jaar. Daarbovenop kan je natuurlijk nog een hele reeks andere cijfers aan dat financieel plan toevoegen, dewelke zal afhangen van de doelgroep van een specifiek financieel plan. Niettemin zijn er nog twee andere cruciale elementen die je idealiter vermeldt:

  • een samenvatting van je gehele resultaat.
  • een cash-flow planning. Hoe snel cash dus binnen en buiten gaat op je rekening (belangrijke noot: cash op je bankrekening is iets anders dan je omzet, want niet alles wat je factureert komt onmiddellijk binnen).

Wil je concreet weten hoe zo’n plan eruit ziet? Belfius heeft een tool om een financieel plan op te stellen, en het Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders en Fiscalisten stelt een voorbeeld ter beschikking.

Top-down of bottom-up plannen

‍Bron: https://www.slideshare.net/emalzberg/accounting-for-startups-what-founders-should-focus-on

Een centraal element van zo’n plan is het voorspellen van je kosten en inkomsten. En dat kan je top-down of bottom-up doen.

Bij een top-down voorspelling vertrek je van de grootte van de markt. En daarna bereken je welk percentage je daarvan zal opeisen. Daarop baseer je de omzet die je zal halen, en de kosten die je moet maken om die omzet te realiseren.

Een bottom-up projectie zet dit model op zijn kop. Je begint hier van de omzet die je nu al maakt, of weet dat je zal halen. En daarop bouw je voort om je toekomstige omzet en uitgaven te berekenen.

Doorgaans is de vuistregel dat bottom-up projecties meer realistisch zijn en te verkiezen zijn boven top-down projecties. Niettemin moet je beide methoden met elkaar vergelijken en kijken dewelke best is voor jouw situatie.

Hou je doelgroep in het oog

Belangrijk bij het opstellen van je financieel plan is om je doelgroep in gedachte te houden. Je financieel plan is ook een vorm van communicatie: je wil namelijk iets zeggen aan een specifieke groep.

Enkele typische doelgroepen zijn:

  • jezelf en je mede-oprichters.
  • de bank of de overheid.
  • investeerders.

Een eerste doelgroep zijn de founders. De nadruk ligt hier op beslissingen nemen. Je wil dus snel evalueren of je strategie werkt, en of je ergens moet bijsturen. De vergelijking maken tussen wat je voorspelde in je plan, en hoe de realiteit uitdraaide is hier cruciaal.

Een financieel plan voor de bank of de overheid (wanneer die een lening verstrekt) legt de nadruk op terugbetalingscapaciteit. Toon duidelijk de cijfers die bewijzen of je de lening kan terugbetalen.

Investeerders willen ten slotte weten hoe je deze groei zal verwezenlijken. Groei is cruciaal voor hen, zij willen op bepaald termijn hun kapitaal terugverdienen. Hier is er een verschil tussen business angels en VC's. Business angels willen doorgaans sneller winst maken, zodat hun vroege investering als de bliksem begint te renderen. Een VC of durfkapitalist zal eerder kiezen voor steile groei op basis van hoge kosten. Voor hen is verlies maken  minder een probleem. 

Een apart financieel template bouwen in bijvoorbeeld Excel of Google Sheets, kan nuttig zijn voor elk van deze drie doelgroepen. Zo kan je snel aanpassen en op een correcte manier rapporteren aan elke groep.

Frequently Asked Questions

Hieronder vind je een reeks vragen die we vaak krijgen van start-ups, en onze antwoorden daarop.

Op welke termijn maak je best een financieel plan?

Afhankelijk van je sector, en de ontwikkelingstijd van je product of technologie, plan je best enkele jaren vooruit. Minimaal 1 of 2 jaar dus en typisch 3 jaar.

Niettemin hangt dit af van je doelpubliek. Een jaarplan is nuttig om the big picture uit te lichten en om strategisch te plannen. Een kwartaalplan leg je voor aan je raad van bestuur en andere eventuele stakeholders. Een maandplan is dan weer nuttig om snel intern bij te sturen.

Hoe gedetailleerd moet een financieel plan zijn?

Dat hangt opnieuw af van je doelgroep. Een VC wil misschien je customer acquisition cost zien in het financiële plan, maar voor een bank is dat cijfer minder nuttig.

Het is belangrijk om je niet te laten meeslepen, een te gedetailleerd financieel plan geeft vaak de indruk dat je start-up stabieler is dan die eigenlijk is. Een korter financieel plan dat je snel bijstuurt is vaak beter als een lang, ingewikkeld plan dat moeilijk te ontwarren is.

Hoe zet ik een financieel plan in mijn pitch deck?

In je pitch deck verwerk je inderdaad vaak een financieel plan. In de eigenlijke presentatie mag dat een korte versie zijn, waar alleen de belangrijkste punten instaan. Voorzie wel back-up cijfers, zodat je elke vraag kan beantwoorden en meer in detail gaan waar nodig.

Een tip die je kan meenemen uit onze blog over pitchen is om verschillende pitch decks te hebben: één korte die je presenteert, en één die je uitdeelt aan je publiek met meer informatie erin.

Hoe lang duurt het opstellen van een financieel plan?

Een vuistregel is om maximaal een halfuur te nemen om je financieel plan aan te passen en up-te-daten. Aan je eerste financiële plannen zal je natuurlijk langer moeten werken, maar nadien zou je snel aanpassingen moeten doen.

Dit dwingt je om een modulair en flexibel plan te maken. En zo geraak je niet verloren in eindeloze cijfers en metrics. De mindset om snel aan te passen en te schakelen stel je dus best centraal. Indien je een belangrijke presentatie moet geven mag zo’n plan natuurlijk wel langer duren om te maken.

Enkele typische fouten

Daarnaast zetten we nog een aantal typische fouten op een rij die we vaak tegenkomen bij jonge start-ups.

Overschatten snelheid omzet

Omzet binnenhalen neemt tijd. Na het afsluiten van een deal kan het makkelijk nog enkele maanden duren vooraleer je de eerste inkomsten ziet, zeker als je met grote bedrijven werkt. Nieuwe start-ups overschatten  vaak hoe snel omzet tot bij hen zal raken.

Omzet vraagt ook kosten

Om omzet te genereren moet je ook kosten maken. Als je bijvoorbeeld projecteert dat je je verkoop zal verdubbelen, dan zal dit zeer vaak betekenen dat je meer mensen moet aannemen. Die kosten ook meetellen is zeer belangrijk.

De bottom-up methode van je omzet voorspellen brengt dit trouwens beter in kaart. Je vertrekt zo van een bestaande situatie, inclusief je kosten, en je projecteert zo verder.

Management kost ook tijd (en geld)

De tijd die je steekt in managementtaken, van HR tot administratie, zijn makkelijk om te vergeten. Niettemin kosten deze taken ook tijd, en naarmate je start-up groeit zullen ook zij meegroeien.

Top-down projecteren

Een top-down projectie van je omzet zal in veel gevallen fout zijn. Niettemin is het verleidelijk om op die manier te denken, zeker omdat je zo snelle groei kan projecteren. Probeer het daarentegen realistisch te houden, en steeds de vergelijking te maken met wat je uitkomt met een bottom-up projectie.

Een te complex plan

Een laatste veelgemaakte fout is om te veel details te plaatsen in je financieel plan. Zo’n plan moet je in staat stellen om snel aanpassingen te maken, en informatie te communiceren naar stakeholders. Door een plan te overladen met cijfers zorg je dat jij en je doelpubliek het bos niet meer door de bomen ziet.

Meer informatie nodig? Dat vind je op de volgende link

Benieuwd naar de nieuwe open call? Schrijf je nu al in!

Bedankt! We hebben je inschrijving goed ontvangen. Succes!
Oops! Something went wrong while submitting the form